Bağlamanın yapılmasında ilk sırayı alan unsurlar ise sabır ve
emek. Kastamonu’da bağlama yapımında akla gelen ilk isim Bekir TEKELİ. Bekir
usta abileri Ahmet ve Ali Tekeli’den öğrendiği bu zanaatta yarım asrı doldurmuş
neredeyse bu sebeple onun elinden çıkan her bağlama özel ve ayrıcalıklı. Bir
ağaç gövdesi Bekir ustanın elinde bağlamaya dönüşür. Önce kalıpla çizilen
bağlama gövdesinin kaba hali oluşturulur. Keser ile bu teknenin dış yüzeyine
şekil veriliyor. Armudi biçimde hafif yassı görünümlü olan gövdenin yapımın en
çok tercih edilen ağaçlar; dut, kestane, meşe, gürgen, kavak ve maundur. Dış
yüzeyi pürüzsüz hale getirilen teknenin oyulması da ayrıntılı bir çalışmadır.
Oyulan tekne iyice temizlendikten sonra artık önceden hazırlanan sap ile
birleştirilir. Mengene ile sıkıştırılan bağlama kurumaya bırakılır. Sıra göğüs
kapağı yapılmasına gelir. Göğüs tahtası tek parçadan oluşabildiği gibi birkaç
parçadan da oluşabilir. Hazırlanan göğüs kapağı ve ek parçalar gövdeye
yapıştırılır. Göğüste kızılçam, ladin gibi ince elyaflı etli ağaçlar idealdir.
Bağlamaya son şeklini vermek için ince uğraşların zamanı gelir. Bağlamanın sapı
zımpara ile gerektiği kadar inceltiliyor. Ve cilalama işlemi yapılır.
Perdelerin bağlanması ve tellerin takılması ile bağlama neredeyse hazır.
Bağlama ya da saz Türk
Halk Müziğinde yaygın olarak kullanılan telli bir çalgı türüdür.
Yörelere ve boyutlarına
göre değişik isimlerle tanınır. kopuz, cura, saz, çöğür, dombra, ikitelli,
tanbura, tar, v.b.
Kullanılan tekniğe göre
mızrap veya parmaklar ile çalınır. Parmaklarla çalma tekniğine şelpe ve dövme
denir. Genellikle altta iki çelik ile bir sırma bam, ortada iki çelik ve üstte
bir çelik ile bir sırma bam teli olmak üzere toplam 7 tellidir.Tezene ile
çalınır.
Bağlama ailesi
Bağlama, kullanım amaçlarına
göre farklı tür ve boylarda çalınmaktadır. Günümüzde genellikle aşağıdaki
türlerle tanınır.
Cura (en küçük boy)
Çöğür (kısa kol
bağlama)
Kısa saplı bağlama
(yakın zamanda geliştirilmiş bir bağlama türü)
Tanbura (uzun kol
bağlama)
Divan sazı (büyük boy
bağlama)
Meydan sazı (en büyük
boy bağlama, kullanılmamakta.ffghrfhrthgdger..)
Bağlama düzenleri
Halk müziğinde
çoğunlukla karşılaşılan düzenler şunladır: (Parantez içindekiler, üst, orta ve
alt tellerin çekilmesi gereken seslerdir).
Bağlama düzeni (La,
Sol, Re)
Bozuk düzeni, kara
düzen (Sol, Re, La)
Misket düzeni (Fa#, Re,
La)
Fa müstezat düzeni (Fa,
Re, La)
Abdal düzeni (La, Re,
Sol)
Do müstezat düzeni
(Sol, Do, La)
Bağlama Metodları
Alt Tel : (Boş: Re)
Mibemol, Mibemol 2, Mi, Fa, Fadiyez 3, Fadiyez, Sol .
Orta Tel: (Boş: Sol)
Labemol, Labemol 2, La, Sibemol, Sibemol 2, Si, Do .
Üst Tel : (Boş: La)
Sibemol, Sibemol 2, Si, Do, Dodiyez 3, Dodiyez, Re . <
0 yorum:
Yorum Gönder